Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov là một trong những diễn viên lãng mạn nhất của điện ảnh Liên Xô. Trong sự nghiệp của mình, ông thủ vai hơn ba chục nhân vật và được nhiều thế hệ khán giả ghi nhớ qua các bộ phim như “Ruồi Trâu” và “Ngôi sao của hạnh phúc mê hoặc”. Tuy nhiên, cuộc đời của ông cũng đầy những biến cố. Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov qua đời hồi tháng 2/2025, hưởng thọ 96 tuổi.
Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov sinh ra trong một gia đình cách mạng
Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov sinh ngày 10/8/1929 tại Blagoveshchensk trong một gia đình quân nhân. Cha ông, Alexander Strizhenov, là sĩ quan chuyên nghiệp. Tốt nghiệp Trường Kỵ binh Nicholas ở St. Petersburg, ông đã ủng hộ Cách mạng ngay từ những ngày đầu, trở thành chỉ huy Hồng quân và nhận hàm lữ đoàn trưởng khi mới 35 tuổi.
Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov là con út trong ba anh em trai. Gia đình quân nhân di chuyển liên tục khắp đất nước: thuở nhỏ, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov từng sống ở Tiflis (nay là Tbilisi), Leningrad, và đến năm 1935 thì chuyển về Moscow. Chính tại đây, gia đình ông đã phải đối mặt với chiến tranh.
Trong một cuộc phỏng vấn sau này, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov kể rằng ông nghe tin chiến tranh nổ ra khi đang ở trại hè thiếu nhi gần Moscow. Vài ngày sau, bọn trẻ được đưa về thành phố, nơi ông lần đầu trải qua những trận ném bom hằng ngày khiến ông luôn căng tai lắng nghe. Những ký ức chiến tranh ấy, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov thừa nhận, đã theo ông suốt đời: sự thiếu thốn lương thực, tem phiếu, những hàng dài xếp hàng mua đồ ăn và cái lạnh triền miên khi cả gia đình chỉ sưởi nhờ chiếc bếp “burzhuika” duy nhất.
Cha và hai anh trai của ông – Boris và Gleb – lên đường ra mặt trận ngay từ đầu cuộc chiến. Boris hy sinh tại Stalingrad năm 1942, còn Gleb bị thương do sức ép nổ, được giải ngũ và sau này cũng trở thành diễn viên. Bản thân Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov bắt đầu đi làm từ rất sớm: năm 1944, sau khi học hết lớp 7, ông làm phụ chiếu phim tại Viện Nghiên cứu Điện ảnh và Nhiếp ảnh; 16 tuổi, ông tham gia khôi phục ga Paveletsky và sửa đường ray tàu hỏa. Tuy nhiên, ước mơ nghệ thuật đã chiến thắng: Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov có năng khiếu hội họa và sau chiến tranh đã dễ dàng thi đỗ vào khoa mỹ thuật – thiết kế đạo cụ của Trường Nghệ thuật Sân khấu Moscow.
Chính tại đây, theo lời ông, ông đã yêu sân khấu. Từ đó, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov không còn nghĩ đến con đường nào khác. Năm 1949, tốt nghiệp trung học nghệ thuật, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov thi vào Trường Sân khấu mang tên Shchukin, khoa diễn xuất. Ngay từ đầu, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov nhận bất cứ vai diễn nào được giao. Và khi tốt nghiệp, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov nhận được lời mời vào một vai giúp ông vụt sáng, vai chính trong phim “Ruồi Trâu” (Gadfly) của đạo diễn Alexander Faintsimmer, công chiếu năm 1955.
Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov: Sự nghiệp điện ảnh lừng lẫy
Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov là một trong những người đầu tiên thử vai Ruồi Trâu, nhưng ban đầu đạo diễn thậm chí không thích bức ảnh chân dung của ông. Thế nhưng, các ứng viên còn lại càng không phù hợp hơn, nên cuối cùng Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov được gọi đi quay phim. Thành công của Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov gây bất ngờ ngay cả với đạo diễn: nhân vật Arthur Rivares qua diễn xuất của Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov lập tức khiến toàn bộ phụ nữ Liên Xô say mê. Vẻ quý phái tuyệt vọng, ánh mắt sâu thẳm, từng cử chỉ như chứa thần kinh căng thẳng – các nhà phê bình viết rằng Strizhenov không chỉ giống Ruồi Trâu về ngoại hình mà còn thấu hiểu nhân vật về mặt tâm lý. Chàng sinh viên mới tốt nghiệp bỗng trở thành ngôi sao.
Lời Đạo diễn Andrei Zhitinkin chia sẻ: “ Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov thông qua các vai diễn luôn muốn nói về lương tâm, và ông làm điều đó như không ai khác. Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov tạo ra những nhân vật khiến khán giả tin tuyệt đối. Mọi góc thô trong kịch bản đều biến mất khi ông xuất hiện. Với tôi, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov là diễn viên hiếm hoi luôn cẩn trọng và suy tư, dù lẽ ra với danh tiếng ấy ông có thể cho phép mình tất cả. Nhưng không, ông chỉ yêu sách vở và thiên nhiên. Cả tiền bạc cũng không làm ông bận tâm. Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov luôn khao khát những vai diễn tốt cho đến những ngày cuối cùng”.
Sau “Ruồi Trâu”, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov vững vàng ở vị trí nam diễn viên lãng mạn nổi tiếng nhất của điện ảnh Liên Xô. Tác phẩm nổi bật tiếp theo là “Người Mexico”, chuyển thể từ truyện của Jack London, nơi ông đóng hai vai, Felipe Rivera và cha của anh ta. Để đóng phim, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov phải học đấm bốc vì đối thủ trên màn ảnh là nhà vô địch Liên Xô hạng nặng Gennady Stepanov. Tập luyện cùng vận động viên chuyên nghiệp, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov bị bầm tím khắp người, nhưng lên phim lại thể hiện rất thuyết phục.
Năm 1956, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov đóng vai sĩ quan Bạch vệ Govorukha-Otroka trong bộ phim “Người thứ 41”, chuyển thể truyện của Boris Lavrenev. Bộ đôi Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov Oleg Strizhenov – Izolda Izvitskaya đã tạo ra sức căng cảm xúc đặc biệt, được cả giới chuyên môn và khán giả đánh giá cao. Năm sau, phim giành giải đặc biệt tại Liên hoan Cannes “vì kịch bản độc đáo, tính nhân văn và chất thơ sâu sắc”, và Strizhenov được báo chí phương Tây gọi là “Gérard Philipe của Liên Xô”. Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov cũng tham gia các phim: “Đi qua Ba biển”, “Đêm trắng”, “Bi kịch lạc quan”, “Tuổi trẻ thứ ba”, “Người không phù hợp”. Hai lần, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov hóa thân thành các sĩ quan Pavel Bestuzhev trong “Câu chuyện phương Bắc” và Hoàng thân Volkonsky trong “Ngôi sao của hạnh phúc mê hoặc”.
Đạo diễn nổi tiếng Alexander Mokhov nói về nghệ sĩ nhân dân Oleg Alexandrovich: “Ông là một người trí tuệ – người Mohican cuối cùng. Dòng họ Strizhenov là một gia tộc diễn viên hiếm có. Gleb Strizhenov diễn xuất tuyệt vời trong Những ngày của Turbin, còn con trai Alexander trở thành diễn viên kiêm đạo diễn. Ở Oleg Strizhenov, sự sâu sắc, trí tuệ và tính chân thật hội tụ. Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov không giống ai cả. Tôi may mắn được đóng phim cùng ông, được hỏi những câu ngốc nghếch và nhận lại những câu trả lời thông thái. Những người như ông đang dần rời xa chúng ta. Những người mới sẽ đến, cũng tài năng, nhưng sẽ không còn những người như Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov”.
Một trong những vai khiến ông bất ngờ nhất là đại tá cảnh sát Danilov trong loạt phim truyền hình chuyển thể từ tiểu thuyết của Eduard Khrutsky “Tiến hành thanh trừng”. Ban đầu Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov không hình dung được mình có thể vào vai một sĩ quan cảnh sát ra sao, nhưng vợ ông, bà Lionella Strizhenova đã thuyết phục Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov nhận vai, gợi ý ông xây dựng hình tượng sĩ quan vừa can đảm vừa nhân ái, vừa lãng mạn vừa nghiêm khắc. Vai Danilov sau đó giúp Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov nhận Giải thưởng Bộ Nội vụ dành cho diễn viên thể hiện xuất sắc hình tượng người chiến sĩ công an, ông là người đầu tiên nhận giải này.
Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov có 3 vợ, sống với người vợ thứ 3 50 năm trước khi qua đời
Bên cạnh sự nghiệp điện ảnh đồ sộ, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov cũng có nhiều vai diễn sân khấu xuất sắc. Giai đoạn đầu, ông làm việc tại Nhà hát Kịch Nga của CH Estonia ở Tallinn, sau đó hai năm biểu diễn tại Nhà hát Kịch Pushkin ở Leningrad, rồi gia nhập đoàn kịch Nhà hát Nghệ thuật Moscow. Tuy nhiên, sân khấu gắn bó nhất với ông là Nhà hát – Studio Diễn viên Điện ảnh, nơi ông làm việc từ năm 1977 đến cuối đời.
Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov kết hôn ba lần. Người vợ đầu tiên là nữ diễn viên Marianna Bebutova, quen ông khi quay “Ruồi Trâu”. Họ ly hôn năm 1968. Con gái của họ, Natalia, qua đời ở tuổi 45, một mất mát khiến ông suy sụp. Người vợ thứ hai là nữ diễn viên Lyubov Lifentsova; họ có một con trai tên Alexander. Sau ly hôn, Lyubov Lifentsova đi tu. Người vợ thứ ba, Lionella Skirda từng là vợ của đạo diễn Ivan Pyryev. Ông thừa nhận đã yêu Lionella từ cái nhìn đầu tiên, nhưng phải trải qua nhiều năm họ mới có thể đến với nhau. Họ kết hôn năm 1976 và chung sống gần 50 năm.
Những năm cuối đời, Nghệ sĩ Nhân dân Oleg Strizhenov sống khá kín đáo và dành thời gian cho hội họa. Ông nhập viện ngày 7/2/2025 với chẩn đoán đột quỵ thiếu máu não. Gia đình và bạn bè luôn tin ông sẽ hồi phục và trở về nhà, nhưng điều kỳ diệu đã không xảy ra. Người hùng của nhiều thế hệ khán giả đã ra đi, để lại phía sau những vai diễn vĩ đại trong những bộ phim vĩ đại.
×
Theo: (t/h)
