Nghệ sĩ Nhân dân nổi danh với vai nữ tướng cướp
Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Phương Thanh tên thật là Phương Thị Thanh, sinh năm 1956, tốt nghiệp lớp Diễn viên điện ảnh khóa 2, trường Điện ảnh Việt Nam (nay là trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội).
Năm 1976, khi đang học năm thứ ba, NSND Phương Thanh được chọn vào vai Thoa trong bộ phim Đứa con nuôi. Sau đó, đạo diễn Trần Khánh Dư tiếp tục tin tưởng giao cho chị vai cô giáo Hạnh trong Những đứa con. Ở tuổi 21 và chưa từng có người yêu, chị phải đối diện với thử thách lớn khi vào vai một phụ nữ vượt cạn.
Để có thể nhập vai, chị đã tìm đến bệnh viện quan sát thực tế những sản phụ trong cơn chuyển dạ, chú ý đến từng cử động và biểu hiện trên cơ thể họ. Dù có thể bắt chước về hình thể, chị vẫn cảm thấy mình chưa lột tả được hết nỗi đau dữ dội ấy. Chính vì vậy, chị đã tự nghĩ ra cách luyện tập khác thường: mua gần 20 chiếc cặp quần áo bằng gỗ và kẹp vào vùng bụng, nơi người phụ nữ thường đặt tay khi đau đẻ. Sau nhiều ngày, cơ thể chị tím bầm, đau nhức nhưng vẫn kiên trì chịu đựng.
Tiếp đó, NSND Phương Thanh tham gia các phim: Mưa rơi trên thành phố; Những đứa con; Tội lỗi cuối cùng; Ai giận ai thương; Những người đã gặp; Trở về Sam Sao; Sẽ đến một tình yêu; Kỷ niệm đồi trăng; Nửa chừng xuân…
Năm 1980, NSND Phương Thanh nhận được giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất Liên hoan phim Việt Nam lần thứ V với vai Hiền “cá sấu” trong phim Tội lỗi cuối cùng. Vai diễn này đánh dấu bước đột phá về nghệ thuật diễn xuất của NSND Phương Thanh bởi sự chân thực, hồn hậu nhưng không thiếu chất trí tuệ và khả năng khám phá chiều sân tâm trạng nhân vật.
Để vào vai nữ tướng cướp Hiền “cá sấu”, nghệ sĩ Phương Thanh đã phải vào trại giam Long Thành – Đồng Nai để cùng ăn cùng ngủ với nữ tội phạm nhằm nắm bắt tâm lý, tình cảm của họ.
NSND Phương Thanh từng kể về vai diễn Hiền “cá sấu” rằng: “Nhân vật của tôi 24 tuổi (hơn tôi lúc đó một tuổi). Hiền từng hành nghề mại dâm và có quá khứ tội lỗi nên phải vào trại giam để phục hồi nhân phẩm. Để vào vai Hiền, tôi được làm lý lịch giả phạm nhân.
Ba ngày liền, tôi sống cùng các nữ tù trong trại giam Long Thành (Đồng Nai), tính cả thời gian tìm hiểu thực tế là một tuần ở trại. Có lần, tôi đi đổ bô và đi lấy cơm thì thấy ở hàng rào dây thép gai phía bên kia, đoàn làm phim đi khảo sát bối cảnh. Đạo diễn Trần Đắc và đạo diễn Trần Phương không dám đi gần vì sợ nhìn tôi rồi bị lộ”.
Hơn 30 năm gắn bó với điện ảnh, NSND Phương Thanh đã tham gia khoảng 50 phim nhựa và khoảng 100 tập phim truyền hình từ năm 1977 đến năm 2007.
Đám tang hàng ngàn người đưa tiễn của NSND Phương Thanh
NSND Phương Thanh có mối tình đẹp với người bạn diễn Nguyễn Anh Dũng (nguyên Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam) sau khi tham gia phim Kỷ niệm đồi trăng.
Hai người trở thành chồng vợ khi NSND Phương Thanh tròn 30 tuổi. Sau vai diễn này, nữ nghệ sĩ cũng ít xuất hiện trên màn ảnh để chuyên tâm vào vai trò một người vợ, người mẹ, đứng sau hỗ trợ sự nghiệp của chồng. Vai diễn cuối cùng của NSND Phương Thanh là vai bà mẹ trong bộ phim truyền hình dài tập Mùa cưới của đạo diễn Đỗ Minh Tuấn.
Với những đóng góp của mình cho điện ảnh nước nhà, nghệ sĩ Phương Thanh được Nhà nước phong tặng danh hiệu NSƯT. Nữ nghệ sĩ có tiền sử cao huyết áp và qua đời năm 2009 sau 5 ngày hôn mê sâu do tai biến mạch máu não. Đám tang của Phương Thanh có hàng ngàn người đưa tiễn, thương tiếc.
Sau đám tang, tập thể lớp diễn viên khóa 2 trường Điện ảnh Việt Nam đã ký tên vào lá đơn đề nghị truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân cho nghệ sĩ Phương Thanh.
Năm 2011, NSƯT Phương Thanh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân và là một trong số ít nghệ sĩ Việt Nam có tên trong Bách khoa toàn thư điện ảnh Liên Xô. Tại buổi lễ trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, chồng của cố nghệ sĩ Phương Thanh là NSƯT Anh Dũng đã lên nhận thay vợ.
Sau 6 năm NSND Phương Thanh qua đời, NSƯT Anh Dũng cũng vĩnh biệt trần thế sau một thời gian dài hôn mê sâu.
×
