Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Thị Thành sinh năm 1941, xuất thân trong một gia đình “trâm anh thế phiệt” tại Đức Thọ (Hà Tĩnh). Bà là con gái út của luật sư, nhà văn, đồng thời từng giữ chức Đổng lý văn phòng nội các triều Bảo Đại – ông Phạm Khắc Hòe, và mẹ là bà Công Tôn Nữ Diệu Phẩm, cháu nội của hoàng tử – thi sĩ Tuy Lý Vương Miên Trinh (con trai thứ 11 của vua Minh Mạng).
Từ người cha, bà thừa hưởng tình yêu văn chương; từ người mẹ, bà tiếp nhận giọng ca Huế ngọt ngào. Chính mẹ là người trực tiếp định hướng, khuyến khích bà bước vào con đường nghệ thuật biểu diễn – giấc mơ mà bà đã ấp ủ từ thuở thiếu thời.
Năm 14 tuổi, Phạm Thị Thành gia nhập Đoàn Văn công Trung ương. Sau này, bà kết hôn với Nghệ sĩ Nhân dân Đào Mộng Long, sinh hai con là Đào Uyên và Đào Nhật Đình. Đến năm 1970, bà được Nhà nước cử sang Nga du học chuyên ngành đạo diễn sân khấu. Trở về sau bảy năm học tập, bà cùng đạo diễn Hà Nhân soạn thảo đề án thành lập Nhà hát Tuổi Trẻ. Đề án được thông qua, và đến năm 1987, Nhà hát chính thức ra đời: đạo diễn Hà Nhân giữ chức Giám đốc, còn Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Thị Thành làm Phó Giám đốc.
Khóa diễn viên đầu tiên của Nhà hát Tuổi Trẻ dưới sự dìu dắt của bà đã cho ra đời nhiều nghệ sĩ tài năng, sau này trở thành những tên tuổi lớn như: Nghệ sĩ Nhân dân Lan Hương, Lê Khanh, Minh Hằng, Ngọc Huyền, Anh Tú, cùng các Nghệ sĩ Ưu tú Chí Trung, Đức Hải…
Trong sự nghiệp, Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Thị Thành đã chứng kiến và đồng hành cùng sân khấu qua nhiều giai đoạn – từ thời kỳ hoàng kim, thời bao cấp đến bước ngoặt chuyển sang cơ chế thị trường. Bà được xếp vào hàng “tứ trụ đạo diễn sân khấu phía Bắc” bên cạnh Doãn Hoàng Giang, Lê Hùng và Đoàn Anh Thắng.
Suốt đời làm nghề, bà dàn dựng hơn 200 vở kịch, trong đó có gần 20 tác phẩm giành Huy chương Vàng cùng nhiều vở đoạt Huy chương Bạc. Ngay cả khi đã ở tuổi 60, bà vẫn là cái tên được săn đón, đảm nhận vai trò tổng đạo diễn cho nhiều lễ hội quy mô lớn như: kỷ niệm 990 năm Thăng Long – Hà Nội, 330 năm Khánh Hòa, 100 năm Đà Lạt, Festival Huế…
Với vai trò thành viên Ban Chấp hành Hiệp hội Sân khấu Quốc tế dành cho thiếu nhi và thanh niên (ASSITEJ), đồng thời là Chủ tịch ASSITEJ Việt Nam, bà có dịp đặt chân đến nhiều quốc gia, tiếp thu tinh hoa sân khấu thế giới để làm phong phú vốn tri thức của mình. Không chỉ thế, bà còn tích cực tham gia các dự án hợp tác nghệ thuật quốc tế tại Việt Nam, nỗ lực đưa nghệ thuật truyền thống vào học đường.
Ngoài sáng tạo nghệ thuật, bà còn giữ nhiều trọng trách: Phó Chủ tịch Hiệp hội UNESCO Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam, đại biểu Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội, đồng thời tham gia giảng dạy tại Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh.
Tiến sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Thị Thành – nữ đạo diễn sân khấu đương đại đầu tiên của Việt Nam – đã được trao Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Nhà nước vào năm 2012.
×
